W ciągu ostatnich tygodni pojawiły się liczne wątpliwości dotyczące recept na leki opioidowe – czyli silne leki przeciwbólowe. Leki niezbędne wielu Pacjentom. Dla ogromnej liczny moich Pacjentów – leki codzienne stosowane. Tymczasem lekarzy gryzą wątpliwości dotyczące wystawiania recept, apteki odmawiają wydawania leków a Chorzy biegają między jednymi a drugimi.

Wszystko przez Ministra Zdrowia

Najpierw 8 listopada w Dzienniku Ustaw opublikowano rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 października 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie środków odurzających, substancji psychotropowych. A potem… po słusznych protestach farmaceutów – błyskawicznie dokonano nowelizacji. Już 22 listopada w Dzienniku Ustaw opublikowano rozporządzenie, dotyczące sposobu zapisu na e-recepcie ilości środków odurzających i psychotropowych. Rozporządzenie weszło w życie z dniem 23 listopada 2019 r. 

Można się pogubić, przyznacie. W efekcie ani lekarze dobrze nie mieli okazji zapoznać się z nowelizacjami, ani aptekarze. Zwłaszcza dotyczy to lekarzy wypisujących opioidy (i leki psychotropowe) rzadko. I aptekarzy realizujących te recepty rzadko. 

Najlepiej z przepisami zapoznali się… producenci oprogramowania medycznego. Im najbardziej zależało zresztą na tym, by nowelizacja weszła w życie. Z prostego powodu – łatwiej o przesłanie danych zapisanych liczbą (36,4 miligrama) niż słownie (trzydzieści… trzydziści… sześć i cztery dziesiąte miligrama… a może trzydzieści sześć przecinek cztery miligrama…. A może trzydzieści sześć miligramów i czterysta mikrogramów…) . I pomyłek jest mniej i literówek. 

Efekty? Chaos.

Nie trzeba wielkiej wyobraźni by dojść do przekonania, że taka nowelizacja po nowelizacji nie poprawi sytuacji Pacjentów. I faktycznie, lekarze na co dzień wypisujący recepty i e-recepty na opioidy poradzili sobie bez problemu. Podobnie aptekarze z aptek realizujących stale takie recepty. 

Jednak nie wszyscy. W efekcie dostałem mnóstwo zapytań od Pacjentów odsyłanych z apteki do lekarza, by poprawił receptę… która jest prawidłowo opisana. A wielu lekarzy, zamiast korzystać z ułatwień w postaci oprogramowania… zaczęło opioidy ponownie zapisywać odręcznie.  

e-Recepta

Na pierwszy ogień weźmy e-receptę. Co mówią przepisy o sposobie zapisu:

„Na recepcie wystawianej na preparat zawierający środek odurzający lub substancję psychotropową podaje się, oprócz danych określonych w przepisach art. 96a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne oraz art. 96a ust. 1d, 1e lub 8 tej ustawy – jeżeli mają zastosowanie, sumaryczną ilość środka odurzającego lub substancji psychotropowej albo ilość środka odurzającego lub substancji psychotropowej wyrażoną za pomocą ilości jednostek dawkowania oraz wielkości dawki…”

Tutaj kończy się zapis dotyczący e-recepty. Tłumacząc: na e-recepcie należy podać sumaryczną ilość środka odurzającego lub substancji psychoaktywnej. Można też podać ilośc wyżej wymienionych i wielkość dawki. 

Bardziej po ludzku: mogę napisać na e-recepcie dla Pacjenta np. morfinę w tabletkach po 20 mg (w każdej tabletce). Łącznie tabletek w opakowaniu jest 60 sztuk. Jeśli Pacjent ma otrzymać całe opakowanie recepta musi być opisana: 

• albo całkowitą ilością substancji czynnej,
• albo ilością tabletek i substancji czynnej w każdej z nich.

I teraz uwaga!!! W tej części rozporządzenie NIC nie mówi o sposobie zapisu! Każdy jest więc dobry. Zarówno słowny, jak i liczbą. Ostatecznie więc moja recepta może być opisana na każdy z tych sposób i każdy z nich jest dobry:

1. 1200 mg siarczanu morfiny,
2. Tysiąc dwieście miligramów siarczanu morfiny,
3. 60 tabletek po 20 mg siarczanu morfiny,
4. 1 opakowanie po 60 tbl po 20 mg siarczanu morfiny,
5. Sześćdziesiąt tabletek po dwadzieścia miligramów siarczanu morfiny.

Każdy opis apteka musi przyjąć jako prawidłowy. 

Recepta papierowa (stara)

Po protestach farmaceutów (i słusznie!) Minister poprawił rozporządzenie i dopisał na końcu dość istotny fragment. Oto on: 

…przy czym dla recepty w postaci papierowej ilość tę podaje się słownie. 

Całość wygląda tak:

Na recepcie wystawianej na preparat zawierający środek odurzający lub substancję psychotropową podaje się, oprócz danych określonych w przepisach art. 96a ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne oraz art. 96a ust. 1d, 1e lub 8 tej ustawy – jeżeli mają zastosowanie, sumaryczną ilość środka odurzającego lub substancji psychotropowej albo ilość środka odurzającego lub substancji psychotropowej wyrażoną za pomocą ilości jednostek dawkowania oraz wielkości dawki, przy czym dla recepty w postaci papierowej ilość tę podaje się słownie”.

Na recepcie papierowej dalej obowiązują „stare” zasady i całkowita liczba ta musi być podana słownie (wyłącznie słownie). Przykład powyższy z morfiną będzie więc na recepcie papierowej wyglądał wyłącznie tak:

1. Tysiąc dwieście miligramów siarczanu morfiny,
2. Sześćdziesiąt tabletek po dwadzieścia miligramów siarczanu morfiny.

Moja weryfikacja

Pozwoliłem sobie dla pewności zweryfikować swoją opinię. Kontaktowałem się w tej sprawie z dwiema niezależnymi aptekami, gdzie mam pełne zaufanie do pracujących tam farmaceutów. Ponadto kontaktowałem się osobiście z Wojewódzkim Inspektoratem Farmaceutycznym w Krakowie. 

We wszystkich tych miejscach opinia jest zbieżna z przedstawioną powyżej. 

PS. Bardzo dziękuję Paniom z ww aptek oraz WIF w Krakowie za pomoc! 

Warto przeczytać

Polecam: 

• https://mgr.farm/aktualnosci/rozporzadzenie-dotyczace-srodkow-odurzajacych-i-psychotropowych-wejdzie-w-zycie-juz-jutro/ 
• https://mgr.farm/aktualnosci/wkrotce-zmiana-w-sposobie-zapisu-ilosci-srodka-odurzajacego-na-e-recepcie/ 
• Komunikat Lubelskiej Okręgowej Izby Aptekarskiej: https://www.loia.pl/news/2545/prawidlowy-zapis-lacznej-ilosci-srodka-odurzajacego.html 

Komentuj, pytaj!

Zapraszam do pozostawiania komentarzy pod tym tekstem. Na Twoje pytania postaram się odpowiedzieć bezpośrednio lub przygotuję artykuł na dany temat. W ten sposób możesz pomóc nie tylko sobie, ale i innym osobom mającym podobne problemy lub wątpliwości.